Blog Archives

Styl reżysera

W filmie Kozincewa nietrudno odnaleźć cechy poetyckości charakterystyczne zarówno dla stylu samego reżysera, jak i innych twórców radzieckiej szkoły. Sugestywna symbolika obrazów — ów biały jeździec, który wjeżdżając do Elsynoru przekracza granicę światła i cienia; owe konie szalejące w przestrachu, gdy zjawia się duchsojca; owa klatka-więzienie zamykajqca Ofelię podczas wkładania uroczystych szat – wszystko to koresponduje z emocjonalizmem stylu radzieckiej klasyki. Kozincew odchodzi daleko od geometrycznego monumentalizmu Eisensteina; słusznie ktoś zauważył, że jest bliższy Dowżence. Jednocześnie całkowicie nowym elementem, chyba w całej kinematografii radzieckiej, jest żywiołowe, a przy tym nasycone intelektualną refleksją, aktorstwo Smoktunowskiego. Znakomicie przystaje ono do realistycznej koncepcji Kozincewa. Do realizmu samej inscenizacji dochodzi reżyser trudną drogą odrzucania tysiąca pokus, jakie nieustannie 1 nasuwa mu plastyczna materia spektaklu. Odrzuca więc 1 kolejno teatralne umowności, „monumentalność”, „ko- 1 stiumowość”, „dekoracyjność”, „charakterystyczność”, | manieryczne podrabianie w kompozycji obrazów płócien starych mistrzów; musi powściągać Smoktunowskiego, j który zafascynowany „działaniem” wynalazł jakąś „mu- ! zykę rąk” towarzyszącą każdej frazie wiersza. Gdy cho- ! dzi o stworzenie właściwej atmosfery niektórych scen, sygnałem ostrzegawczym jest dlań nawet Tomek Sa- wyer.

Cześć, mam na imię Magdalena i jestem absolwentem pewnej uczelni wyższej. Od wielu lat głównym tematem moich zainteresowań jest kultura i sztuka, czym też chciałabym się tu z wami podzielić!

Rozumienie historyczne

Jawi się jako buntownik, heretyk, humanista gniewnie osqdzajqcy swój czas i wyprzedzajqcy go rozumieniem historycznych mechanizmów, jako jednostka, która moralnie i intelektualnie należy do przyszłości. Po raz pierwszy w dziejach inscenizacji tej sztuki Hamlet poczyna się rysować jako tragedia historyczno-polityczna w najambitniejszym znaczeniu tego słowa. Poza tym jest to Hamlet rosyjski. Nie tylko dlatego, że powstał w oparciu o znakomity przekład Borysa Pa- sternaka i że od czasów Bielińskiego i Herzena ukształtowała się rosyjska interpretacja tej tragedii. Kozincew wie dobrze, że język filmu, jak każdy rozwinięty język, wykazuje dziś wyraźne cechy narodowe. Wyróżniają one stylistykę filmów Kurosawy, Felliniego, Bergmana, Buñuelo. I właśnie w tych nowoczesnych formach sztuki filmowej, jakie reprezentują dzisiejsze szkoły narodowe,’ odżywa utrwalone wielowiekową tradycją widzenie świata przez Japończyków, Włochów, Skandynawów, Hiszpanów. „Jak byśmy się nie starali odtworzyć świat angielski czy duński, film – jeśli się uda – będzie rosyjski”. (Dodajmy, że te słowa Kozincewa brzmią jak ostrzeżenie pod adresem tych reżyserów, którzy w atelier Mosfilmu czy Len- filmu beztrosko próbowali „wiernie” odtwarzać Paryż, Nowy Jork czy Meksyk).

Cześć, mam na imię Magdalena i jestem absolwentem pewnej uczelni wyższej. Od wielu lat głównym tematem moich zainteresowań jest kultura i sztuka, czym też chciałabym się tu z wami podzielić!

Własność wszystkich

Kozincew chce być takim rzeczowym przewodnik po krwawych zdarzeniach rozsnutych w tragediach Sz spira. Pragnie, żeby jego Szekspir był własnością wsz) kich. Reżyser porusza się po terenie solidnie już przeoi nym przez takich mistrzów, jak Olivier i Welles – Angl sasów, którzy poezję Szekspirowską wyssali z mlekie matki i wśród bogactwa tradycji związanej z jej inscen zacjami są u siebie w domu. Ale doświadczenia Olivier wydają się być dla Kozincewa nie skrupułem, lecz bodî cem do tym ambitniejszych prób.
To już banał, że „Hamlet’’ jest dziełem tak wieloznacz nym i bogatym, że każda epoka znajduje w nim to, cc ją najbardziej pasjonuje. Np. Hamlet Oliviera, jak przystało na utwór lat czterdziestych, niepokoił podkreślaniem wątków freudowskich, dwuznacznym stosunkiem bohatera do matki. Czym ma niepokoić widza Hamlet lat sześćdziesiątych nakręcony w kraju socjalistycznym? „Laurence Olivier poszedł w filmie swoistą drogą – wyjaśnia Kozincew — poskracał wątki Guildensterna i Rosenkranza, Fortynbrasa, monolog o wielkości człowieka, bunt Laertesa. Obejrzawszy jego film, jeszcze bardziej zapragnąłem sfilmować Hamleta. Olivier poskracał właśnie najbardziej interesujące wątki tematyczne: państwowe. A ja od tej linii nie odstąpię ani na milimetr”. I Kozincew nie tylko od niej nie odstępuje, ale eksponuje ją jako klucz do zrozumienia sytuacji i stosunków w kraju, na dworze królewskim i sytuacji samego Hamleta. Bohater jawi się prz,ed nami w kontekście politycznych konfliktów swego królestwa.

Cześć, mam na imię Magdalena i jestem absolwentem pewnej uczelni wyższej. Od wielu lat głównym tematem moich zainteresowań jest kultura i sztuka, czym też chciałabym się tu z wami podzielić!